NOUNS

Canlı ve cansız varlıkları, duygu ve düşünceleri, durumları bildiren sözcüklere ad denir. İngilizcede 4 tür ad vardır:

1. Cins adlar (common nouns: curtain, desk, book ...)
2. Özel adlar (proper nouns: Atatürk, Ankara, England ...)
3. Soyut adlar (abstract nouns: courage, anger, poverty ...)
4. Topluluk adları (collective nouns: team, class, family ...)

İngilizcede adlar, sayılabilen (count/countable nouns) ya da sayılamayan (uncount/uncountable nouns) adlar olarak ikiye ayrılır. Türkçede her sayılabilen ad İngilizcede sayılmayabilir. Bu yüzden kuralları iyi bilmek gerekir.

Sayılabilen adların iki biçimi vardır:

a) tekil adlar (yalnızca bir şeyi ya da kimseyi anlatan adlar: a table, an apple, the car ...)
b) çoğul adlar (birden fazla şeyi ya da kişiyi anlatan adlar: tables, apples, some cars ...)

Sayılabilen adlar sayılarla kullanılabilir:

one chair       four dogs

Sayılabilen tekil adlar tek başlarına kullanılmazlar ve her zaman a, an, another, every, the gibi sözcüklerle kullanılırlar:

My brother ate another orange.
Kardeşim bir portakal daha yedi.

I have seen a rat.
Bir sıçan gördüm.

I want to read every book on the subject.
Konuyla ilgili her kitabı okumak istiyorum.

Sayılabilen çoğul adlar, genellemelerde ad belirleyici sözcüklerle (determiners) kullanılmaz:

Does the school have large classrooms?
Okulun derslikleri geniş mi?

The film is not suitable for children.
Film çocuklar için uygun değil.

Sayılamayan adların çoğul biçimleri yoktur:

Do you need any help with those boxes?
Şu kutular için yardıma ihtiyacın var mı?

Everyone should be allowed freedom of choice.
Herkese seçme özgürlüğü verilmeli.

Topluluk adları, ya tekil ya da çoğul eylemlerle kullanılır:

A new family has/have moved in next door.
Bitişiğimize yeni bir aile taşındı.

Fenerbahçe is/are attacking again.
Fenerbahçe yine atağa geçti.

Adların türetilmesi

1. Adlardan ad türeten ekler:

-dom: boredom (can sıkıntısı), kingdom (krallık), earldom (kontluk)
-hood: neighbourhood (komşuluk), babyhood (bebeklik), fatherhood (babalık)
-ship: chairmanship (başkanlık), citizenship (yurttaşlık), friendship (arkadaşlık)

2. Sıfatlardan ad türeten ekler:

-ness: happiness (mutluluk), freshness (tazelik), blindness (körlük)
-cy: frequency (sıklık), secrecy (gizlilik), urgency (ivedilik)
-ity: security (güvenlik), popularity (popülerlik), equality (eşitlik)

3. Fiillerden ad türeten ekler:

-tion: direction (yön), organization (organizasyon), examination (sınav)
-ment: amusement (eğlence), development (gelişme), employment (iş, görev)
-er: employer (işveren), painter (ressam), reader (okuyucu)
-age: breakage (kırılma), coverage (kapsam), marriage (evlilik)
-ure: failure (başarısızlık), pleasure (zevk), departure (gidiş)

Adların çoğul yapılması

Adlar genellikle sonlarına -s eklenerek çoğul yapılır:

dogs (köpekler), pencils (kalemler), books (kitaplar)

Sonları -ch, -s, -sh, -ss, -x, -o, -zz ile biten adlara es eklenir:

watch, watches (saatler)      bus, buses (otobüsler)        brush, brushes (fırçalar)
kiss, kisses (öpücükler)        box, boxes (kutular)           tomato, tomatoes (domatesler)
buzz, buzzes (vızıltılar)

Çoğul eki, okunuşları s, ş, z, ç, c ile biten adlardan sonra iz olarak, f, k, t, p, th ile biten adlardan sonra s olarak, diğer ünlü ve ünsüzlerden sonra ise z olarak okunur.

İngilizceye dışarıdan girmiş yabancı kökenli sözcüklerden o ile bitenler yalnızca s alır:

piano, pianos (piyanolar)            dynamo, dynamos (dinamolar)
photo, photos (fotoğraflar)         kimono, kimonos (kimonolar)

Ünsüz bir harften sonra gelen y kaldırılıp yerine ies getirilir:

baby, babies (bebekler)        fly, flies (sinekler)          country, countries (ülkeler)
lady, ladies (hanımlar)         party, parties (partiler)

Ancak y, ünlü bir harften sonra geliyorsa yalnızca s eklenir:

day, days (günler)        donkey, donkeys (eşekler)

Sonları f ve fe ile biten adlarda, f ve fe düşer ve yerine ves getirilir:

wife, wives (eşler)               life, lives (yaşamlar)            loaf, loaves (somunlar)
knife, knives (bıçaklar)        wolf, wolves (kurtlar)           self, selves (kişiler)
calf, calves (buzağılar)        shelf, shelves (raflar)           leaf, leaves (yapraklar)
thief, thieves (hırsızlar)       half, halves (yarılar)

Scarf, wharf, hoof sözcükleri, çoğul yapılırken ya s ya da ves alır:

scarf scarfs, scarves (eşarplar)          wharf wharfs, wharves (rıhtımlar)
hoof hoofs, hooves (toynaklar)

Bunların dışında kalan ve f ya da fe ile biten diğer sözcükler normal biçimde yalnızca s alarak çoğul yapılırlar:

safe, safes (kasalar)        cliff, cliffs ( uçurumlar)         handkerchief, handkerchiefs (mendiller)

Kimi sözcüklerin çoğul yapılma kuralı yoktur:

man, men (adamlar)               woman, women (kadınlar)               tooth, teeth (dişler)
foot, feet (ayaklar)                  goose, geese (kazlar)                         child, children (çocuklar)
person, people (insanlar)       louse, lice (bitler)                               mouse, mice (fareler)
ox, oxen (öküzler)

Kimi adların tekili ve çoğulu aynıdır:

fish, fish (balıklar)                   series, series (seriler)                  sheep, sheep (koyunlar)
aircraft, aircraft (uçaklar)     deer, deer (geyikler)                    species, species (türler)
means, means (araçlar)

Kimi adların çoğulu yoktur:

advice (öğüt)                          furniture (mobilya)                    knowledge (bilgi)
luggage (bagaj)                    information (bilgi)                      rubbish (çöp)
baggage (bagaj)                   news (haber)                                wisdom (akıl)
patience (sabır)

İki kısımdan oluşan giysi ve araçlar her zaman çoğuldur ve çoğul fiillerle kullanılırlar:

pyjamas (pijama)                  pants (pantolon)                trousers (pantolon)
binoculars (dürbün)              tweezers (cımbız)              spectacles (gözlük)
glasses (gözlük)                     shorts (şort)                       scissors (makas)
tongs (maşa)

Yunanca ve Latinceden gelen adlar, bu dillerdeki kurallara göre çoğul yapılırlar:

datum, data (bilgiler)                 erratum, errata (yanlışlar)               crisis, crises (krizler)
oasis, oases (vahalar)                 radius, radii (yarıçaplar)                   thesis, theses (tezler)
analysis, analyses (analizler)    basis, bases (esaslar)                          bacterium, bacteria (bakteriler)
criterion, criteria (kriterler)      index, indices (indeksler)

Bileşik adlarda son sözcük çoğul yapılır:

boyfriends (erkek arkadaşlar)              bookcases (kitaplıklar)           armchairs (koltuklar)

Edatla yapılmış bileşik adlarda ilk ad çoğul yapılır:

fathers-in-law (kayınpederler)                           men-of-war (savaş gemileri)
commanders-in-chief (başkomutanlar)             lookers-on (seyirciler)

Bileşik adların kimilerinde ise her iki ad da çoğul olur:

women teachers (kadın öğretmenler)                 men servants (erkek hizmetkârlar)

Kimi bilim, hastalık ve oyun adları çoğul olarak gözükse de anlam olarak tekildir:

mathematics (matematik)                 politics (politika)                phonetics (fonetik)
draughts (dama)                                 checkers (dama)                  billiards (bilardo)
rickets (raşitizm)                                measles (kızamık)                mumps (kabakulak)

Adlarda iyelik durumu

Türkçede "-nin, -nın" olarak gerçekleşen iyelik durumu, İngilizcede iki biçimde uygulanır:

Genellikle insanlar için 's, cansızlar ve hayvanlar için of tercih edilir. Ancak istisnalar vardır:

my father's car, Brian's new house, Tom's computer
name of the street, the first day of May, the result of the debate

Ancak kimi zaman her iki yapı da kullanılabilir:

the plan's importance ya da the importance of the plan
the Minister's arrival ya da the arrival of the Minister
Turkey's history ya da the history of Turkey

Ne yazık ki bu gibi istisnaların analizini yapmak oldukça güçtür ve bu konu İngilizce dilbilgisinin en karmaşık konularından biridir. Hangi yapının kullanılması gerektiği konusunda eğer tereddüt yaşanırsa iyi bir referans kitabına ya da sözlüğe başvurmak gerekir.

Top, bottom, inside, outside, beginning, end, middle, part, front, back gibi sözcüklerle genellikle of yapısı tercih edilir:

the top of the page, the bottom of the glass               the back of the bus, the end of the film

İçindekiyle birlikte bir kap söz konusuysa of yapısı kullanılır:

a cup of tea             a box of matches

Eğer bir sözcüğün son harfi zaten s ile bitiyorsa, iyelik durumunu ifade etmek için o sözcüğün sonuna ya 's ya da yalnızca kesme işareti (') eklenir:

James'(s) new phone number                Anthony Burgess'(s) book              Denis'(s) office

Belgisiz zamirlerin iyelik durumu, 's ile yapılır:

somebody's house                   anybody's guess

Edatlı bileşik adlarda, 's son ada eklenir:

my brother-in-law's truck

Zaman ve parayla ilgili ifadelerde çoğunlukla 's kullanılır.

a year's work             tomorrow's paper                a week's vacation             a day's journey
a minute's break       yesterday's news

Mağaza ve işyerleri 's ile belirtilir:

butcher's             grocer's


Önceki: NOUN CLAUSES
Sonraki: PARTICIPLES